Phân DAP Là Gì? Công Dụng, Cách Bón Và Thời Điểm Dùng

Phân DAP là gì?

DAP là viết tắt của “Diammonium Phosphate”, hay diamoni photphat. Đây là loại phân bón chứa hai chất dinh dưỡng đa lượng chính là đạm và lân.

Phân DAP thường được sản xuất dưới dạng hạt, dễ vận chuyển, dễ bón và có khả năng hòa tan tương đối tốt trong đất.

Công thức 18-46-0 được hiểu theo thứ tự N-P-K:

Chỉ số	Thành phần	Vai trò chính
18	Đạm tổng số N	Hỗ trợ phát triển thân, lá, chồi
46	Lân quy đổi theo P₂O₅	Hỗ trợ phát triển rễ và chuyển hóa năng lượng
0	Kali quy đổi theo K₂O	DAP không cung cấp kali

Vì có cả đạm và lân, DAP không phải phân lân đơn. Đồng thời, sản phẩm cũng không phải phân NPK đầy đủ vì không chứa kali.

Phân DAP là loại phân chứa đồng thời đạm và lân

Phân DAP có tác dụng gì?

Tác dụng của phân DAP đến từ sự kết hợp giữa đạm và lân trong cùng một sản phẩm.

Hỗ trợ phát triển bộ rễ

Lân là nguyên tố quan trọng đối với quá trình hình thành và phát triển của rễ. Khi được cung cấp lân phù hợp, cây có điều kiện phát triển rễ mới, tăng khả năng khai thác nước và dinh dưỡng trong đất.

Vì vậy, DAP thường được sử dụng trong các trường hợp:

• Bón lót trước khi gieo trồng.
• Cây đang ở giai đoạn cây con.
• Cây mới trồng cần ổn định bộ rễ.
• Cây cần phục hồi sau một giai đoạn sinh trưởng yếu.

Tuy nhiên, DAP là phân cung cấp dinh dưỡng, không nên xem là chế phẩm kích rễ chuyên dụng.

Cung cấp đạm cho thân lá

Đạm tham gia vào quá trình hình thành protein, diệp lục và các mô sinh trưởng mới. Một lượng đạm phù hợp giúp cây phát triển thân, lá và chồi non.

Điều này khiến DAP phù hợp với giai đoạn đầu, khi cây cần đồng thời phát triển rễ và thân lá.

Dù vậy, nếu bón quá nhiều, cây có thể phát triển thân lá mạnh, mô cây mềm hoặc chậm chuyển sang giai đoạn ra hoa.

Hỗ trợ chuyển hóa năng lượng

Lân tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa năng lượng bên trong cây. Đây là yếu tố cần thiết cho sự phân chia tế bào, hình thành mô mới và duy trì hoạt động sinh trưởng.

Khi thiếu lân, cây có thể sinh trưởng chậm, rễ yếu, thân nhỏ hoặc khó phục hồi. Tuy nhiên, các biểu hiện này cũng có thể liên quan đến úng nước, đất lạnh, pH không phù hợp hoặc bộ rễ bị tổn thương.

Do đó, không nên chỉ quan sát màu lá rồi tăng lượng DAP theo cảm tính.

Hỗ trợ ra hoa và tạo hạt

Lân có vai trò trong quá trình phân hóa mầm hoa, ra hoa, tạo quả và hình thành hạt. Tuy nhiên, DAP không phải phân kích hoa chuyên dụng.

Sản phẩm vẫn chứa 18% đạm. Nếu cây đang dư đạm hoặc phát triển thân lá mạnh, bón thêm DAP trước ra hoa có thể khiến cây tiếp tục ra đọt thay vì chuyển sang sinh trưởng sinh sản.

Phân DAP dùng cho cây nào?

DAP có thể dùng cho nhiều nhóm cây nếu đất và cây đang cần bổ sung đồng thời đạm và lân.

Cây lương thực

DAP thường được sử dụng cho lúa, ngô và một số cây lấy hạt, chủ yếu trong giai đoạn bón lót hoặc đầu vụ.

Ở giai đoạn này, cây cần lân để phát triển rễ và đạm để hình thành thân lá. Tuy nhiên, không nên để hạt phân tiếp xúc trực tiếp với hạt giống hoặc rễ non.

Rau màu và cây ngắn ngày

Đối với rau màu, DAP có thể được sử dụng khi:

• Làm đất trước trồng.
• Bón lót theo hàng hoặc theo luống.
• Cây con bắt đầu bén rễ.
• Cây cần phát triển thân lá ở giai đoạn đầu.

Với rau ăn lá, cần kiểm soát lượng đạm để tránh cây phát triển quá non mềm. Với rau lấy quả, DAP không thể thay thế nguồn kali cần thiết cho giai đoạn ra hoa và nuôi quả.

Cây họ đậu

Cây họ đậu cần lân để phát triển rễ và hình thành nốt sần. DAP có thể được dùng khi đất thiếu lân.

Tuy nhiên, cây họ đậu có khả năng cố định đạm nhờ vi sinh vật cộng sinh. Vì vậy, bón quá nhiều DAP có thể làm lượng đạm vượt nhu cầu của cây.

Cây công nghiệp

Với cà phê, hồ tiêu, cao su và một số cây công nghiệp khác, DAP có thể được sử dụng trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, đầu mùa sinh trưởng hoặc khi cần phục hồi bộ rễ.

Không nên áp dụng một liều lượng chung cho mọi vườn. Cây nhỏ, cây trưởng thành và cây đang kinh doanh có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau.

Cây ăn trái

DAP có thể được sử dụng cho cây ăn trái trong một số thời điểm như:

• Bón lót khi trồng mới.
• Giai đoạn cây con.
• Sau thu hoạch.
• Đầu đợt sinh trưởng mới.
• Trước ra hoa nếu cây và đất thực sự cần lân.

Trong giai đoạn nuôi trái, DAP thường không phải nguồn phân chính vì không chứa kali. Nếu sử dụng, cần phối hợp với nguồn kali và các chất dinh dưỡng khác phù hợp.

Phân DAP có thể sử dụng cho nhiều nhóm cây trồng

Nên bón phân DAP vào giai đoạn nào?

Giai đoạn làm đất và bón lót

Đây là thời điểm phổ biến để sử dụng DAP. Lân được bổ sung từ đầu giúp cây có nền dinh dưỡng để phát triển bộ rễ.

Khi bón lót cần:

• Trộn phân với đất.
• Không để phân tiếp xúc trực tiếp với hạt giống.
• Không đặt phân sát rễ non.
• Không tập trung quá nhiều phân tại một vị trí.

Giai đoạn cây con và sau trồng

Cây con cần phát triển rễ và hình thành thân lá nên có thể sử dụng DAP với lượng phù hợp.

Tuy nhiên, bộ rễ cây con còn yếu. Nếu bón quá gần gốc hoặc quá tập trung, cây có thể bị ảnh hưởng bởi nồng độ phân cao.

Giai đoạn phục hồi sau thu hoạch

Sau thu hoạch, cây lâu năm cần phục hồi rễ, cành và lượng dinh dưỡng đã tiêu hao.

DAP có thể được bổ sung nếu đất thiếu lân và cây cần thêm đạm. Tuy nhiên, nên xem DAP là một phần của chương trình dinh dưỡng tổng thể, không phải nguồn phân duy nhất.

Giai đoạn trước ra hoa

Có thể sử dụng DAP trước ra hoa khi cây thực sự cần lân. Tuy nhiên, cần kiểm soát lượng đạm trong toàn bộ chương trình bón phân.

Nếu cây còn nhiều đọt non, tán lá phát triển mạnh hoặc đang dư đạm, việc tiếp tục bón DAP có thể làm chậm quá trình phân hóa mầm hoa.

Giai đoạn nuôi trái

DAP không phải lựa chọn ưu tiên trong giai đoạn nuôi trái vì không chứa kali.

Kali có vai trò quan trọng đối với quá trình vận chuyển đường, tích lũy chất khô và phát triển chất lượng nông sản. Vì vậy, nếu dùng DAP trong giai đoạn này, cần cân đối thêm kali và các chất khác.

Cách bón phân DAP hiệu quả

Bón theo nhu cầu cây và đất

DAP chỉ phát huy hiệu quả khi cây cần đạm và lân. Nếu đất đã tích lũy nhiều lân, tiếp tục bón DAP có thể gây lãng phí và mất cân đối dinh dưỡng.

Với vùng trồng lâu năm, nên dựa vào lịch sử bón phân, tình trạng sinh trưởng và kết quả phân tích đất nếu có.

Không bón sát hạt hoặc rễ non

Khi DAP hòa tan tập trung quanh hạt phân, nồng độ dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến hạt giống và mô rễ non.

Cần giữ khoảng cách phù hợp, lấp đất sau khi bón và không để phân nằm trực tiếp trên rễ.

Bón vào vùng có rễ hoạt động

Lân ít di chuyển trong đất nên vị trí bón rất quan trọng.

Với cây hàng năm, có thể bón theo hàng, theo hốc hoặc dải gần vùng rễ. Với cây lâu năm, nên bón ở khu vực có nhiều rễ hút, thường nằm quanh vùng rìa tán, thay vì chỉ đổ sát gốc.

Tính lượng đạm và lân từ các loại phân khác

DAP chứa cả đạm và lân. Vì vậy, cần tính lượng dinh dưỡng từ DAP vào tổng công thức bón phân.

Nếu đã dùng DAP nhưng vẫn bón thêm nhiều ure hoặc NPK có đạm cao, cây có thể bị thừa đạm. Tương tự, nếu đã bón nhiều phân lân khác, việc bổ sung thêm DAP cần được cân nhắc.

Khi nào không nên lạm dụng phân DAP?

Không nên bón nhiều DAP trong các trường hợp:

• Đất đã có hàm lượng lân cao.
• Cây đang phát triển thân lá quá mạnh.
• Cây có biểu hiện thừa đạm.
• Giai đoạn cần kiểm soát đọt để chuẩn bị ra hoa.
• Cây đang cần kali cao để nuôi trái.
• Rễ cây đang bị tổn thương.
• Đất quá khô hoặc bị úng nước.
• Chưa tính tổng lượng đạm và lân từ các nguồn phân khác.

Bón nhiều phân không đồng nghĩa với cây hấp thu được nhiều hơn. Khi dinh dưỡng mất cân đối, hiệu quả sử dụng phân có thể giảm và chi phí canh tác tăng.

Phân DAP khác gì phân NPK và phân lân?

Loại phân	Thành phần chính	Đặc điểm
DAP	Đạm và lân	Công thức phổ biến 18-46-0, không có kali
NPK	Đạm, lân và kali	Có nhiều tỷ lệ phù hợp từng giai đoạn
Supe lân	Chủ yếu cung cấp lân	Không có hàm lượng đạm cao như DAP
Lân nung chảy	Cung cấp lân và một số chất khác	Đặc tính hòa tan khác DAP

DAP và NPK không thể thay thế hoàn toàn cho nhau. DAP phù hợp khi cần bổ sung đạm và lân, trong khi NPK có thể cung cấp đồng thời cả ba nguyên tố N-P-K.

Người trồng có thể xem thêm bài so sánh phân DAP và NPK để lựa chọn loại phân phù hợp với từng giai đoạn cây trồng.

Câu hỏi thường gặp về phân DAP

Phân DAP có phải phân NPK không?

DAP có công thức N-P-K là 18-46-0 nhưng không phải phân NPK đầy đủ vì không chứa kali.

Phân DAP có kích rễ không?

DAP cung cấp lân, hỗ trợ quá trình phát triển bộ rễ. Tuy nhiên, đây là phân cung cấp dinh dưỡng, không phải chế phẩm kích rễ chuyên dụng.

Phân DAP có bón thúc được không?

Có thể bón thúc nếu cây đang cần đồng thời đạm và lân. Cần bón đúng lượng và không đặt phân trực tiếp lên rễ non.

Có nên bón DAP khi cây đang ra hoa?

Có thể sử dụng trong một số trường hợp, nhưng phải kiểm soát lượng đạm. Bón quá nhiều có thể làm cây tiếp tục phát triển thân lá.

Phân DAP có dùng để nuôi trái không?

Có thể dùng trong công thức dinh dưỡng, nhưng không phải nguồn phân chính vì DAP không chứa kali.

DAP có thay thế hoàn toàn NPK không?

Không. DAP không cung cấp kali nên không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng trong toàn bộ chu kỳ cây trồng.