Phân Hữu Cơ Vi Sinh Là Gì? Khác Gì Phân Hữu Cơ Thường?

Phân hữu cơ vi sinh là gì?

Phân hữu cơ vi sinh là loại phân bón được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ đã xử lý, sau đó bổ sung một hoặc nhiều chủng vi sinh vật có ích với mật độ phù hợp.

Nguồn hữu cơ có thể được tạo thành từ:

• Phân chuồng đã ủ hoai.
• Than bùn.
• Rơm rạ và phụ phẩm nông nghiệp.
• Vỏ cà phê, bã mía, mùn thực vật.
• Xác bã hữu cơ đã qua xử lý.

Các nguyên liệu này cần được xử lý nhằm giảm mầm bệnh, hạt cỏ, mùi khó chịu và nguy cơ gây nóng rễ. Sau đó, nhà sản xuất bổ sung vi sinh vật theo mục tiêu của từng sản phẩm.

Tùy công thức, phân hữu cơ vi sinh có thể chứa các nhóm vi sinh vật tham gia phân giải chất hữu cơ, phân giải xenlulo, chuyển hóa lân khó tan, cố định đạm hoặc hỗ trợ cân bằng môi trường đất.

Có thể hiểu đơn giản, phân hữu cơ vi sinh gồm hai phần chính:

• Chất hữu cơ giúp cải thiện cấu trúc đất và tăng khả năng giữ nước, giữ dinh dưỡng.
• Vi sinh vật có ích hỗ trợ các quá trình chuyển hóa trong đất.

Nhà vườn muốn tìm hiểu sâu hơn về các nhóm vi sinh dùng trong nông nghiệp có thể tham khảo bài phân vi sinh là gì.

Phân hữu cơ vi sinh là sự kết hợp giữa chất hữu cơ và vi sinh vật có ích

Thành phần chính của phân hữu cơ vi sinh

Mỗi sản phẩm có công thức khác nhau, nhưng thường gồm ba nhóm thành phần cơ bản.

Chất hữu cơ

Chất hữu cơ đóng vai trò tạo nền cho sản phẩm và bổ sung mùn cho đất. Khi được phân giải, hữu cơ góp phần cải thiện độ tơi xốp, tăng khả năng giữ ẩm và hạn chế dinh dưỡng bị rửa trôi.

Đối với đất canh tác lâu năm, lượng hữu cơ thường giảm dần nếu nhà vườn chỉ tập trung bón phân khoáng. Việc bổ sung phân hữu cơ vi sinh định kỳ có thể giúp duy trì chất lượng đất tốt hơn.

Vi sinh vật có ích

Đây là thành phần đặc trưng của phân hữu cơ vi sinh. Một số nhóm thường gặp gồm:

• Vi sinh vật phân giải chất hữu cơ.
• Vi sinh vật phân giải xenlulo.
• Vi sinh vật chuyển hóa lân.
• Vi sinh vật hỗ trợ cố định đạm.
• Vi sinh vật hỗ trợ phân hủy tàn dư thực vật.

Mỗi nhóm vi sinh có chức năng khác nhau. Vì vậy, nhà vườn nên đọc kỹ thành phần trên bao bì để lựa chọn sản phẩm phù hợp với mục đích cải tạo đất, xử lý phụ phẩm hay hỗ trợ bộ rễ.

Dinh dưỡng bổ sung

Một số sản phẩm còn chứa đạm, lân, kali, trung lượng hoặc vi lượng. Tuy nhiên, hàm lượng dinh dưỡng giữa các loại phân có thể khác nhau.

Không nên mặc định rằng phân hữu cơ vi sinh có thể thay thế toàn bộ chương trình bón phân cho cây. Nhà vườn vẫn cần căn cứ vào nhu cầu từng giai đoạn để bổ sung dinh dưỡng phù hợp.

Phân hữu cơ vi sinh khác gì phân hữu cơ thường?

Phân hữu cơ vi sinh và phân hữu cơ thường đều có nguồn gốc từ chất hữu cơ. Tuy nhiên, hai loại có sự khác biệt rõ về thành phần và cơ chế tác động.

Tiêu chí	Phân hữu cơ vi sinh	Phân hữu cơ thường
Thành phần	Chất hữu cơ và vi sinh vật có ích	Chủ yếu là chất hữu cơ
Tác động chính	Bổ sung hữu cơ và hỗ trợ hoạt động sinh học trong đất	Bổ sung mùn và cải thiện lý tính đất
Bảo quản	Cần tránh nắng, nhiệt cao và ẩm bất thường	Ít nhạy cảm hơn
Khả năng phối hợp	Cần lưu ý khi dùng với thuốc sát khuẩn	Ít bị ảnh hưởng hơn
Hiệu quả	Phụ thuộc vào đất, độ ẩm và khả năng hoạt động của vi sinh	Phụ thuộc vào mức độ phân giải hữu cơ
Mục đích	Cải tạo đất kết hợp bổ sung vi sinh	Chủ yếu bổ sung hữu cơ

Phân hữu cơ thường không phải sản phẩm kém hơn. Đây vẫn là nguồn bổ sung hữu cơ quan trọng cho đất. Điểm nổi bật của phân hữu cơ vi sinh là có thêm các chủng vi sinh vật chức năng.

Trong thực tế, nhà vườn có thể chọn một trong hai hoặc phối hợp cả hai tùy theo điều kiện đất, cây trồng và chi phí đầu tư.

Phân hữu cơ vi sinh có giống phân vi sinh không?

Hai loại phân này có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Phân vi sinh là sản phẩm trong đó vi sinh vật có ích đóng vai trò chính. Chất mang có thể là than bùn, bột hữu cơ hoặc vật liệu phù hợp khác, nhưng lượng hữu cơ không nhất thiết đủ để tạo tác động cải tạo đất rõ rệt.

Phân hữu cơ vi sinh có nền hữu cơ tương đối rõ, đồng thời chứa vi sinh vật có ích.

Có thể phân biệt nhanh như sau:

• Phân hữu cơ thường tập trung vào nguồn hữu cơ.
• Phân vi sinh tập trung vào chủng vi sinh vật.
• Phân hữu cơ vi sinh kết hợp cả hai thành phần.

Tên gọi “phân vi sinh hữu cơ” đôi khi được dùng trong thương mại. Khi mua sản phẩm, nhà vườn nên căn cứ vào thành phần công bố thay vì chỉ nhìn tên gọi.

Tác dụng của phân hữu cơ vi sinh

Hiệu quả của phân hữu cơ vi sinh thường thể hiện trên nền đất và bộ rễ hơn là tạo phản ứng tức thời trên lá.

Cải thiện độ tơi xốp của đất

Chất hữu cơ sau khi phân giải giúp đất hình thành cấu trúc thuận lợi hơn. Đất ít nén chặt giúp rễ, nước và không khí lưu thông tốt hơn.

Với đất thịt nặng, hữu cơ góp phần giảm tình trạng bí chặt. Với đất cát, hữu cơ hỗ trợ giữ nước và hạn chế dinh dưỡng bị thất thoát quá nhanh.

Tăng khả năng giữ nước và dinh dưỡng

Đất giàu mùn thường có khả năng giữ ẩm và giữ các ion dinh dưỡng tốt hơn. Điều này giúp cây duy trì nguồn nước ổn định hơn trong những giai đoạn khô hạn ngắn.

Dinh dưỡng từ phân bón cũng có thể được giữ lại trong vùng rễ lâu hơn, hạn chế rửa trôi sau mưa lớn hoặc tưới nhiều.

Hỗ trợ phân giải vật chất hữu cơ

Các vi sinh vật phù hợp có thể tham gia phân giải tàn dư thực vật, phân chuồng và các hợp chất hữu cơ trong đất.

Quá trình này giúp vật chất hữu cơ được chuyển hóa dần, hạn chế tình trạng tích tụ xác bã chưa phân hủy và tạo thêm nguồn dinh dưỡng cho hệ sinh thái đất.

Hỗ trợ chuyển hóa dinh dưỡng

Một số vi sinh vật có khả năng hỗ trợ chuyển hóa dinh dưỡng khó tan thành dạng cây dễ tiếp cận hơn.

Tuy nhiên, quá trình này diễn ra từ từ và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như pH đất, độ ẩm, nhiệt độ và hàm lượng hữu cơ.

Tạo môi trường thuận lợi cho bộ rễ

Bộ rễ phát triển tốt khi đất có độ ẩm phù hợp, đủ oxy và không bị nén chặt. Phân hữu cơ vi sinh góp phần cải thiện những yếu tố này, từ đó tạo điều kiện để rễ non hình thành và lan rộng.

Đây là lý do loại phân này thường được sử dụng trong giai đoạn cải tạo đất, sau thu hoạch hoặc phục hồi vườn cây lâu năm.

Đất tơi xốp tạo điều kiện cho bộ rễ phát triển thuận lợi

Khi nào nên sử dụng phân hữu cơ vi sinh?

Phân hữu cơ vi sinh phù hợp trong những trường hợp nhà vườn cần cải thiện đất và hỗ trợ vùng rễ.

Trước khi trồng

Bón lót trước khi gieo trồng giúp phân được trộn đều với đất. Nguồn hữu cơ có thời gian ổn định và tạo môi trường thuận lợi trước khi cây bắt đầu phát triển rễ.

Đối với cây con, không nên để phân tập trung trực tiếp sát rễ. Nên trộn đều với đất hoặc bón cách vùng rễ theo hướng dẫn của sản phẩm.

Sau thu hoạch

Sau một vụ nuôi trái, cây và đất thường bị tiêu hao nhiều dinh dưỡng. Đây là thời điểm phù hợp để bổ sung phân hữu cơ vi sinh, kết hợp vệ sinh vườn, cắt tỉa và quản lý nước.

Khi đất bị chai cứng

Nếu đất khó thấm nước, đóng váng hoặc rễ phát triển yếu, nhà vườn có thể sử dụng phân hữu cơ vi sinh như một phần của quy trình cải tạo.

Tuy nhiên, cần kết hợp xới nhẹ, bổ sung vật liệu hữu cơ và cải thiện thoát nước.

Khi cần xử lý xác bã hữu cơ

Một số sản phẩm chứa vi sinh vật phân giải xenlulo có thể hỗ trợ xử lý rơm rạ, lá cây, cỏ hoặc phụ phẩm sau thu hoạch.

Nhà vườn có thể tham khảo thêm giải pháp Dasshu Trichoderma xử lý đất khi cần hỗ trợ phân giải xác bã và cải thiện môi trường đất.

Cách sử dụng phân hữu cơ vi sinh hiệu quả

Hiệu quả của sản phẩm phụ thuộc nhiều vào cách sử dụng và điều kiện đất.

Bón đúng vùng rễ

Với cây lâu năm, nên bón quanh vùng mép tán hoặc khu vực có nhiều rễ hút. Không nên dồn toàn bộ phân sát thân cây.

Bón đúng vị trí giúp phân phân bố đều hơn và tăng khả năng tiếp xúc với vùng rễ hoạt động.

Duy trì độ ẩm phù hợp

Vi sinh vật cần độ ẩm để sinh trưởng nhưng không thích hợp với đất ngập úng thiếu oxy.

Sau khi bón, nên tưới đủ ẩm hoặc lựa chọn thời điểm đất đang có độ ẩm thích hợp. Không nên bón khi đất quá khô rồi để lâu không tưới.

Lấp hoặc phủ sau khi bón

Sau khi rải phân, có thể trộn nhẹ với lớp đất mặt hoặc phủ bằng rơm, cỏ khô và vật liệu hữu cơ phù hợp.

Cách làm này giúp giảm tác động của ánh nắng, duy trì độ ẩm và hạn chế phân bị rửa trôi.

Không trộn với thuốc sát khuẩn tùy tiện

Một số thuốc xử lý nấm hoặc hóa chất sát khuẩn có thể làm giảm mật độ vi sinh vật có ích.

Nếu cần sử dụng cả hai, nên bón cách thời điểm hoặc làm theo hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.

Tuân thủ liều lượng

Mỗi loại phân có hàm lượng hữu cơ và mật độ vi sinh khác nhau. Nhà vườn cần dùng theo hướng dẫn trên bao bì, tránh bón quá nhiều vì cho rằng phân hữu cơ luôn an toàn.

Bón phân hữu cơ vi sinh quanh vùng rễ hoạt động của cây

Cách chọn phân hữu cơ vi sinh chất lượng

Trước khi mua, cần kiểm tra thông tin trên bao bì sản phẩm.

Một sản phẩm rõ ràng nên có:

• Tên và loại phân bón.
• Hàm lượng chất hữu cơ.
• Chủng hoặc nhóm vi sinh vật.
• Mật độ vi sinh vật.
• Thành phần dinh dưỡng nếu có.
• Ngày sản xuất và hạn sử dụng.
• Liều lượng và cách dùng.
• Điều kiện bảo quản.
• Thông tin đơn vị chịu trách nhiệm.

Không nên sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, bao bì rách, bị ẩm hoặc không thể xác định thành phần.

Ngoài ra, cần lựa chọn theo mục tiêu. Nếu muốn xử lý xác bã, nên ưu tiên nhóm vi sinh phân giải. Nếu muốn cải thiện nền đất, cần chú ý hàm lượng hữu cơ. Nếu đất có vấn đề dinh dưỡng cụ thể, nên xem chức năng của chủng vi sinh được công bố.

Những sai lầm thường gặp

Mong cây xanh nhanh sau vài ngày

Phân hữu cơ vi sinh không phải phân thúc nhanh. Sản phẩm tác động chủ yếu lên đất và cần thời gian để phát huy hiệu quả.

Bón trong điều kiện đất ngập nước

Đất thiếu oxy làm hoạt động của nhiều vi sinh vật có ích bị hạn chế. Nhà vườn cần xử lý thoát nước trước khi bón.

Bảo quản ngoài nắng

Nhiệt độ cao và ánh nắng trực tiếp có thể làm giảm chất lượng vi sinh vật trong sản phẩm.

Dùng sản phẩm quá hạn

Sau thời gian dài, mật độ vi sinh vật có thể suy giảm. Vì vậy, nên kiểm tra hạn sử dụng trước khi mua và dùng.

Thay toàn bộ phân khoáng

Phân hữu cơ vi sinh không phải lúc nào cũng cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây. Việc giảm phân khoáng cần dựa trên nhu cầu cây, tình trạng đất và hướng dẫn kỹ thuật.

Có nên thay phân hóa học bằng phân hữu cơ vi sinh?

Không nên xem phân hữu cơ vi sinh và phân hóa học là hai lựa chọn loại trừ nhau.

Phân khoáng có ưu điểm cung cấp dinh dưỡng nhanh theo từng giai đoạn. Phân hữu cơ vi sinh giúp cải thiện nền đất và hỗ trợ hệ sinh học vùng rễ.

Trong nhiều mô hình, giải pháp phù hợp là phối hợp:

• Bón hữu cơ để duy trì mùn.
• Sử dụng vi sinh theo mục tiêu.
• Bổ sung phân khoáng theo nhu cầu cây.
• Điều chỉnh lượng bón theo tuổi cây và năng suất.
• Theo dõi tình trạng đất sau từng vụ.

Sự kết hợp hợp lý giúp cây có đủ dinh dưỡng trước mắt, đồng thời hạn chế đất suy giảm trong dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

Phân hữu cơ vi sinh dùng cho cây nào?

Sản phẩm có thể dùng cho rau màu, cây ăn trái, cây công nghiệp và cây cảnh. Liều lượng cần điều chỉnh theo loại cây và tuổi cây.

Bao lâu nên bón một lần?

Tần suất phụ thuộc vào đất và quy trình canh tác. Cây ngắn ngày thường bón khi làm đất, còn cây lâu năm có thể bón sau thu hoạch hoặc theo từng đợt cải tạo.

Có thể dùng cùng phân NPK không?

Có thể phối hợp trong chương trình dinh dưỡng. Tuy nhiên, cần bón đúng liều và không tự ý trộn chung nếu sản phẩm không hướng dẫn.

Phân hữu cơ vi sinh có gây nóng rễ không?

Sản phẩm đã xử lý tốt và dùng đúng liều thường ít gây nóng. Nguy cơ xảy ra khi dùng phân chưa hoai hoặc bón lượng lớn sát rễ non.

Có thể tự ủ phân hữu cơ vi sinh không?

Có thể sử dụng phụ phẩm hữu cơ kết hợp chế phẩm vi sinh phù hợp. Cần kiểm soát độ ẩm, nhiệt độ, thời gian và mức độ hoai trước khi bón.